Het toezicht op deurwaarders schiet tekort en misstanden worden onvoldoende aangepakt. Sommige deurwaarders steken kortingen in eigen zak en hebben te weinig oog voor de positie van schuldenaars. Dat constateert een onderzoekscommissie in een rapport dat gisteren is aangeboden aan staatssecretaris Nebahat Albayrak van Justitie.

Gerechtsdeurwaarders hebben van oorsprong een publieke taak; ze zijn ondernemers én ambtenaren. Door een wetswijziging in 2001 zijn ze steeds commerciëler gaan werken. Grote opdrachtgevers kunnen klantenkortingen bedingen bij deurwaarders. Maar die kortingen op bijvoorbeeld dagvaardingen worden niet doorberekend aan de schuldenaars, wat volgens de commissie wel zou moeten.

Deurwaarders maken zo winst, en dat past volgens de commissie niet bij hun publieke taak. Daarbij hoort volgens de commissie wel dat ze mensen met een schuld wijzen op de juridische mogelijkheden om die af te betalen. Maar volgens voorzitter van de onderzoekscommissie Fred van der Winkel besteden deurwaarders steeds minder tijd aan schuldenaars.

De branche-organisatie KBvG moet volgens hem duidelijke regels opstellen en eerder ingrijpen. Zo is de KBvG niet altijd op de hoogte wanneer een deurwaarder door de tuchtrechter is berispt.

Voorzitter van de KBvG, John Wisseborn trekt zich de kritiek aan. Maar er is al veel veranderd, zegt hij. Zo wordt momenteel gewerkt aan een register met alle nevenactiviteiten van deurwaarders en is er een website, tuchtrecht.nl, waarop alle tuchtrechtelijke uitspraken staan. Volgens hem staat de wet nog niet toe dat de KBvG zelf deurwaarders berispt.

" Met 95 procent van de deurwaarders is prima samen te werken. Maar 5 procent 'zoekt het randje op'." Dat zegt Ger Jaarsma, voorzitter van de NVVK, de belangenvereniging van gemeentelijke kredietbanken, publieke instellingen en bedrijven die mensen met schulden helpen. "Gelukkig zijn de meesten bereid de druk van de ketel te halen als mensen met schulden bij ons in een hulptraject belanden."

Vóór de huidige Gerechtsdeurwaarderswet kregen deurwaarders alle zaken binnen een bepaald gebied, legt hij uit. " Maar sinds die nieuwe wet kunnen ze in heel Nederland actief zijn."

"Omdat deurwaarders binnen één gebied werkten, kende je elkaar en was het eenvoudiger afspraken te maken over hulpverlening. Dat is toch anders als een deurwaarder uit Maastricht ineens in Lutjebroek opduikt."

Door de huidige marktwerking zijn bijvoorbeeld energiemaatschappijen gaan aanbesteden. "Dan nodigen ze tien deurwaarders uit om voor het hele schulden pakket tegen elkaar op te bieden. Dat komt de kwaliteit niet ten goede. Vaak is sprake van prestatiecontracten. Dan is meewerken aan schuldbemiddeling minder interessant. Incasso en beslaglegging leveren dan op korte termijn in ieder geval veel meer op dan hulp."

Jaarsma ziet ook dat grote deurwaarderskantoren steeds vaker kleintjes opslokken. "Die wereld wordt daardoor harder, contracten worden harder. Ik weet dat ook veel deurwaarders naar vroeger terug verlangen. Ook van mij mogen we terug naar het oude systeem met die gebiedsverdeling. Dan ervaren deurwaarders minder druk om commercieel actief te zijn en hebben ze meer oog voor schuldenaars."